ฟาร์มบ้านเรา เป็นชื่อแบรนด์และธุรกิจเกษตรผสมผสานที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ อำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี โดยดำเนินงานในลักษณะบูรณาการทั้ง “ฟาร์ม–ศูนย์เรียนรู้–ธุรกิจสินค้าเกษตรออนไลน์” จุดเด่นของแบรนด์คือการนำแนวคิดเกษตรสมัยใหม่มาประยุกต์ใช้ร่วมกับเกษตรอินทรีย์และเกษตรปลอดภัย โดยเฉพาะอย่างยิ่งการผลิตและเผยแพร่ความรู้เกี่ยวกับ ไข่ผำ (Wolffia) ซึ่งฟาร์มให้ความสำคัญในฐานะพืชอาหารแห่งอนาคต 1

ชื่อทางการที่ปรากฏในข้อมูลภาครัฐคือ “วิสาหกิจชุมชนฟาร์มบ้านเรา (ชุมชนคนทำเกษตรผสมผสาน)” ในขณะที่ช่องทางการค้าออนไลน์ใช้ชื่อ “ฟาร์มบ้านเรา” ภายใต้บัญชีร้าน farmer_v.2019 2

หมายเหตุ: ข้อมูลสาธารณะเกี่ยวกับวันก่อตั้ง ทุนจดทะเบียน และโครงสร้างนิติบุคคลของแบรนด์ยังมีจำกัด ดังนั้นเนื้อหาในส่วนประวัติองค์กรจึงอ้างอิงจากหน่วยงานรัฐและหน้าร้านของแบรนด์เป็นหลัก

ข้อมูลสรุป

ข้อมูลจากกรมส่งเสริมการเกษตรระบุว่า ศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรเขตเมืองฟาร์มบ้านเรา เป็นศูนย์เครือข่ายในอำเภอลาดหลุมแก้ว โดยเทคโนโลยีเด่นคือ “การทำการเกษตรเขตเมือง/การตลาดออนไลน์” และระบุ น.ส.ศิริพร บ่อน้ำเชี่ยว เป็นเกษตรกรเจ้าของศูนย์

เรื่องราวของฟาร์มบ้านเราไม่ได้เริ่มต้นจากการเป็นฟาร์มขนาดใหญ่ แต่พัฒนามาจากแนวคิดของ เกษตรกรรุ่นใหม่ที่ต้องการปรับวิธีทำเกษตรแบบดั้งเดิมให้เข้ากับโลกออนไลน์

เอกสารของสำนักงานเกษตรจังหวัดปทุมธานีระบุว่า นางสาวศิริพร บ่อน้ำเชี่ยว เป็นเกษตรกรต้นแบบด้านเกษตรผสมผสานอัจฉริยะในอำเภอลาดหลุมแก้ว เดิมทำงานเป็นพนักงานบริษัทเอกชน ก่อนมองเห็นโอกาสในการนำความรู้ด้านการตลาดและโลกออนไลน์มาช่วยเพิ่มมูลค่าให้สินค้าเกษตรและเข้าถึงผู้บริโภคโดยตรง จึงเกิดเป็นธุรกิจสินค้าเกษตรออนไลน์ภายใต้ชื่อ “ฟาร์มบ้านเรา farmer_v.2019”

ลักษณะนี้ทำให้ฟาร์มบ้านเราแตกต่างจากฟาร์มทั่วไป เพราะไม่ได้มอง “การเกษตร” เพียงในฐานะการผลิตวัตถุดิบ แต่พยายามเชื่อมโยงกระบวนการตั้งแต่:

การผลิต → การแปรรูป → ความรู้ → การสร้างสินค้า → การตลาดออนไลน์ → ผู้บริโภค

ผลิตภัณฑ์หรือหัวข้อที่ทำให้ฟาร์มบ้านเราโดดเด่นที่สุดในปัจจุบันคือ ไข่ผำ หรือ Wolffia

ฟาร์มบ้านเรานำเสนอไข่ผำในหลายรูปแบบ ตั้งแต่ แม่พันธุ์สำหรับนำไปเพาะเลี้ยง ไปจนถึงชุดทดลองสำหรับมือใหม่ รวมถึงผลิตภัณฑ์แปรรูปอย่างผำอบแห้งบดละเอียดหรือ Wolffia Powder

ทางสำนักงานพาณิชย์จังหวัดปทุมธานีอธิบายว่าฟาร์มบ้านเราเป็นศูนย์เรียนรู้เกี่ยวกับพืชในกลุ่มที่เรียกว่า “Super food” โดยมีไข่ผำเป็นหนึ่งในพืชหลัก และกล่าวถึงการได้รับมาตรฐาน GAP ของพืชอาหารที่เกี่ยวข้อง 3

ผลิตภัณฑ์เกี่ยวกับไข่ผำ

สินค้าที่พบในตลาด ได้แก่:

• แม่พันธุ์ไข่ผำ Wolffia สำหรับรับประทานหรือใช้ขยายพันธุ์
• ชุด Kit เลี้ยงไข่ผำ สำหรับผู้เริ่มต้น
• อุปกรณ์และวัตถุดิบที่เกี่ยวข้องกับการเลี้ยงไข่ผำ
• Wolffia Powder หรือไข่ผำอบแห้งบดละเอียด
• น้ำหมักปลาทะเลสำหรับใช้ในระบบการเลี้ยงไข่ผำและบำรุงพืช

สิ่งที่น่าสังเกตคือฟาร์มไม่ได้ขายเพียง “ไข่ผำ” แต่ขาย องค์ความรู้และระบบการเริ่มต้นเลี้ยง ไปพร้อมกัน ตัวอย่างเช่นชุด Kit ที่ออกแบบมาเพื่อให้มือใหม่สามารถทดลองเลี้ยงไข่ผำในกะละมังได้ โดยระบุแนวทางแบบอินทรีย์และไม่ใช้ปุ๋ยเคมี

ฟาร์มบ้านเรามีรายการสินค้าที่หลากหลายกว่าไข่ผำมาก และมีลักษณะเป็นระบบนิเวศของสินค้าเกษตรขนาดย่อม

พืชผักและต้นพันธุ์

มีการจำหน่ายพืชที่เชื่อมโยงกับกลุ่มอาหารเพื่อสุขภาพ เช่น:

• เคล (Kale)
• สวิสชาร์ด
• จิงจูฉ่าย
• วัตถุดิบหรือพืชสำหรับระบบเกษตรผสมผสาน

โดยสำนักงานพาณิชย์จังหวัดปทุมธานีระบุไข่ผำ เคล สวิสชาร์ด และจิงจูฉ่ายเป็นกลุ่มพืชสำคัญของศูนย์เรียนรู้แห่งนี้

ตัวอย่างเช่นร้านออนไลน์ของแบรนด์มีต้นเคลใบหยิกพร้อมเอกสารแนะนำการปลูกแนบไปกับคำสั่งซื้อ

ปุ๋ยและวัตถุดิบสำหรับเกษตร

อีกกลุ่มใหญ่คือผลิตภัณฑ์สำหรับคนปลูกต้นไม้และทำเกษตร เช่น:

• มูลวัวนม
• เบดดิ้งสำหรับเลี้ยงไส้เดือน
• ปุ๋ยคอกหมัก
• ฟางข้าว
• ใบทองหลางน้ำสำหรับทำปุ๋ยพืชสด
• น้ำหมักปลา
• จุลินทรีย์และวัตถุดิบสำหรับการทำเกษตร

หน้าร้านออนไลน์แสดงให้เห็นว่าสินค้าเหล่านี้เป็นส่วนสำคัญของธุรกิจ โดยหลายรายการมียอดขายในระดับที่น่าพอใจ

ฟาร์มบ้านเราสามารถมองได้ว่าเป็น Agri-business แบบครบวงจรขนาดชุมชน มากกว่าการเป็นเพียงผู้ผลิตสินค้าเกษตร

โมเดลโดยภาพรวมคือ:

ฟาร์ม
↓
ผลิตวัตถุดิบและพืชอาหาร
↓
พัฒนาเป็นสินค้า
↓
ชุดทดลอง / วัตถุดิบ / ผลิตภัณฑ์แปรรูป
↓
สร้างองค์ความรู้
↓
สอนหรือถ่ายทอดวิธีปลูกและเลี้ยง
↓
ขายผ่านออนไลน์
↓
เข้าถึงผู้บริโภคทั่วประเทศ

จุดที่น่าสนใจคือ การตลาดออนไลน์เป็นส่วนหนึ่งของตัวตนของฟาร์มตั้งแต่ต้น ไม่ใช่เพียงช่องทางเสริมภายหลัง โดยเอกสารกรมส่งเสริมการเกษตรระบุ “การตลาดออนไลน์” เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีเด่นของศูนย์เรียนรู้ฟาร์มบ้านเรา

ฟาร์มบ้านเรายังมีบทบาทมากกว่าการขายสินค้า

สำนักงานพาณิชย์จังหวัดปทุมธานีระบุว่า วิสาหกิจชุมชนฟาร์มบ้านเราเป็นศูนย์การเรียนรู้ โดยเนื้อหาครอบคลุมพืชอาหารอย่างไข่ผำ เคล สวิสชาร์ด และจิงจูฉ่าย รวมถึงชุดทดลองต่าง ๆ เช่น ชุดทดลองเลี้ยงไข่ผำ ชุดทดลองเลี้ยงไส้เดือน และชุดทดลองปลูกเคล

ในระดับจังหวัด ฟาร์มยังถูกระบุเป็น ศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรเขตเมือง ซึ่งสะท้อนแนวคิดสำคัญของแบรนด์ คือการทำให้เกษตรสามารถเกิดขึ้นได้แม้ในบริบทของคนเมือง และสามารถเชื่อมต่อกับผู้บริโภคผ่านระบบออนไลน์

หนึ่งในประเด็นที่ฟาร์มให้ความสำคัญคือมาตรฐานด้านการผลิตพืชอาหาร

ข้อมูลภาครัฐระบุว่าพืชหลักบางรายการของฟาร์มได้รับการรับรอง GAP และหน้าร้านของแบรนด์ก็ระบุแม่พันธุ์ไข่ผำว่าเป็นพืชอาหารที่ผ่านการรับรอง GAP/GAqP

อย่างไรก็ตาม ควรแยกความหมายระหว่าง “ฟาร์ม/แปลงที่ได้รับมาตรฐาน” กับ “สินค้าทุกรายการของแบรนด์ได้รับมาตรฐานเดียวกัน” เพราะข้อมูลสาธารณะที่พบไม่ได้ระบุว่าผลิตภัณฑ์ทุก SKU ภายใต้ชื่อฟาร์มบ้านเรามีใบรับรองเดียวกันทั้งหมด

ฟาร์มบ้านเราเป็นตัวอย่างของเกษตรกรที่ใช้ e-commerce เป็นช่องทางหลักในการขยายตลาด

ร้าน farmer_v.2019 บนแพลตฟอร์มออนไลน์มีสินค้าจำนวนมากและมีฐานผู้ติดตามที่ชัดเจน ขณะที่หน้าสินค้าหลายรายการมีคะแนนรีวิวสูงและมียอดขายในระดับที่ดี

สำนักงานพาณิชย์จังหวัดปทุมธานีระบุเช่นกันว่าสินค้าของฟาร์ม เช่น ชุดทดลองเลี้ยงไข่ผำ ชุดทดลองเลี้ยงไส้เดือน ชุดทดลองปลูกเคล และจุลินทรีย์สังเคราะห์แสง มีการจำหน่ายผ่าน Lazada

จึงกล่าวได้ว่ากลยุทธ์สำคัญของฟาร์มคือการเปลี่ยนสินค้าเกษตรที่เดิมอาจขายเฉพาะในพื้นที่ ให้กลายเป็น สินค้าที่ส่งตรงถึงผู้บริโภคทั่วประเทศ

จากผลิตภัณฑ์และกิจกรรมที่ปรากฏ ภาพลักษณ์ของ ฟาร์มบ้านเรา สามารถสรุปได้ว่า:

“เกษตรบ้าน ๆ ที่ถูกพัฒนาให้เป็นธุรกิจยุคใหม่”

แบรนด์ไม่ได้วางตัวเป็นสินค้าเกษตรพรีเมียมเพียงอย่างเดียว แต่พยายามทำให้การทำเกษตรเป็นเรื่องที่ เข้าถึงง่าย ทดลองได้ และเรียนรู้ได้

ตัวอย่างที่ชัดที่สุดคือการขายชุดทดลองเลี้ยงไข่ผำ แทนที่จะขายเฉพาะผลผลิตสำเร็จรูป ผู้บริโภคสามารถซื้อระบบเริ่มต้นแล้วทดลองสร้างผลผลิตด้วยตัวเองได้

1. เชี่ยวชาญเรื่องไข่ผำ

ไข่ผำเป็นสินค้าที่สร้างความแตกต่างให้กับแบรนด์อย่างชัดเจน ตั้งแต่แม่พันธุ์ ชุดทดลอง ไปจนถึงผลิตภัณฑ์แปรรูป

2. ไม่ได้ขายเฉพาะผลผลิต

ฟาร์มขายทั้ง สินค้า + อุปกรณ์ + วัตถุดิบ + ความรู้ ทำให้เกิด ecosystem ของผู้ปลูกขึ้นมา

3. เชื่อมเกษตรกับ e-commerce

การใช้แพลตฟอร์มออนไลน์เป็นช่องทางจำหน่ายทำให้ฟาร์มสามารถขยายตลาดออกจากชุมชนและพื้นที่โดยรอบได้

4. มีบทบาทเป็นแหล่งเรียนรู้

ฟาร์มได้รับการระบุโดยหน่วยงานภาครัฐในฐานะศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรเขตเมือง/เกษตรผสมผสาน ไม่ได้เป็นเพียงร้านค้าออนไลน์

5. เชื่อมโยงกับเทรนด์อาหารแห่งอนาคต

การเลือกไข่ผำ ซึ่งเป็นพืชที่มีความสนใจเพิ่มขึ้นในตลาดอาหารสุขภาพ ทำให้แบรนด์อยู่ตรงจุดตัดระหว่าง เกษตร + สุขภาพ + sustainability + food innovation

ข้อมูลของหน่วยงานรัฐระบุชื่อ นางสาวศิริพร บ่อน้ำเชี่ยว ในฐานะเกษตรกรเจ้าของศูนย์เครือข่าย “ศูนย์เรียนรู้ด้านเกษตรเขตเมืองฟาร์มบ้านเรา” ในอำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี

เอกสารด้านการจัดการความรู้ของกรมส่งเสริมการเกษตรยังนำเสนอเธอในฐานะ เกษตรกรต้นแบบด้านเกษตรผสมผสานอัจฉริยะ และระบุว่าแนวคิดธุรกิจเริ่มจากการนำประสบการณ์จากการทำงานบริษัทเอกชนมาปรับใช้กับการทำเกษตรและการตลาดออนไลน์

ดังนั้น ศิริพร บ่อน้ำเชี่ยว จึงถือเป็นบุคคลสำคัญในพัฒนาการของฟาร์มบ้านเรา

โดยรวมแล้วผลิตภัณฑ์ของฟาร์มสามารถจัดกลุ่มได้ดังนี้:

รายการสินค้าจริงมีการเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา แต่หน้าร้านออนไลน์แสดงภาพรวมดังกล่าวอย่างชัดเจน

ในมุมมองของธุรกิจเกษตร ฟาร์มบ้านเราเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจของการเปลี่ยนจาก “เกษตรกร” ไปสู่ “ผู้ประกอบการเกษตร”

แทนที่จะขายผลผลิตในฐานะ commodity เพียงอย่างเดียว แบรนด์เพิ่มมูลค่าด้วยการ:

• สร้างแบรนด์
• พัฒนาผลิตภัณฑ์
• แปรรูปวัตถุดิบ
• ทำชุดทดลอง
• สร้างองค์ความรู้
• ใช้มาตรฐานการผลิต
• ขายผ่าน e-commerce
• สร้างฐานลูกค้าที่สามารถกลับมาซื้อวัตถุดิบซ้ำได้

จุดนี้สอดคล้องกับข้อมูลของกรมส่งเสริมการเกษตรที่นำฟาร์มบ้านเราเป็นตัวอย่างของ เกษตรกรรุ่นใหม่กับธุรกิจบนโลกออนไลน์

ฟาร์มบ้านเรา หรือ วิสาหกิจชุมชนฟาร์มบ้านเรา (ชุมชนคนทำเกษตรผสมผสาน) เป็นธุรกิจและศูนย์เรียนรู้ด้านการเกษตรในอำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี ประเทศไทย ดำเนินงานโดยมี นางสาวศิริพร บ่อน้ำเชี่ยว เป็นเกษตรกรเจ้าของศูนย์ โดยมีแนวทางสำคัญคือการทำเกษตรผสมผสาน การผลิตพืชอาหารปลอดภัย และการใช้ช่องทางออนไลน์เพื่อเพิ่มมูลค่าและขยายตลาดสินค้าเกษตร

แบรนด์มีความโดดเด่นเป็นพิเศษด้าน ไข่ผำ (Wolffia) ซึ่งนำเสนอทั้งในรูปแบบผลผลิต แม่พันธุ์ ชุดทดลองเลี้ยง และผลิตภัณฑ์แปรรูป นอกจากนั้นยังมีสินค้าเกี่ยวกับผักสุขภาพ เช่น เคล สวิสชาร์ด และจิงจูฉ่าย รวมถึงปุ๋ย วัสดุเกษตร และอุปกรณ์สำหรับการทำเกษตร

1. สำนักงานพาณิชย์จังหวัดปทุมธานี (กลุ่มส่งเสริมฯ) ลงพื้นที่เยี่ยมชมผู้ประกอบการวิสาหกิจชุมชนฟาร์มบ้านเรา…
2. บัญชีศูนย์เครือข่าย ศพก.
3. ๕.อำเภอลาดหลุมแก้ว