ข้อมูลสำนักงานใหญ่และช่องทางติดต่ออ้างอิงจากเว็บไซต์ทางการของกรมธนารักษ์ 3 สำหรับผู้บริหารสูงสุดคนปัจจุบันคือ นายอัครุตม์ สนธยานนท์ (Akkaruth Sandhyananda) ซึ่งเริ่มดำรงตำแหน่งอธิบดีเมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2568 4

กรมธนารักษ์มีรากฐานมาจากการปรับปรุงโครงสร้างระบบราชการในสมัยรัชกาลที่ 7 โดยเป็นการรวมหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการคลัง ทรัพย์สิน และเงินตราของรัฐเข้าด้วยกัน กรมได้รับการสถาปนาขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 ตามพระราชกฤษฎีกาจัดวางระเบียบกรมในกระทรวงการคลัง ซึ่งได้รวมหน่วยงานสำคัญ 4 แห่งไว้ภายใต้สังกัดเดียวกัน ได้แก่

1. กรมกษาปณ์สิทธิการ
2. กรมพระคลังมหาสมบัติ
3. กรมเงินตรา
4. กรมรักษาที่หลวงและกัลปนา

ในระยะแรกใช้ชื่อว่า “กรมพระคลัง” ก่อนเปลี่ยนเป็น “กรมคลัง” ในเดือนธันวาคม พ.ศ. 2476 และต่อมาได้เปลี่ยนชื่อเป็น “กรมธนารักษ์” เมื่อวันที่ 12 มีนาคม พ.ศ. 2495 ซึ่งเป็นชื่อที่ใช้มาจนถึงปัจจุบัน 5 ประวัติศาสตร์ของกรมจึงสะท้อนถึงวิวัฒนาการของการบริหารจัดการเงินตรา ทรัพย์สิน และทรัพยากรของรัฐไทยในยุคสมัยใหม่อย่างต่อเนื่อง

กรมธนารักษ์มีฐานะเป็นหน่วยงานผู้ดูแลทรัพย์สินของแผ่นดินและระบบทรัพย์สินตามที่กฎหมายกำหนด โดยภารกิจหลักสามารถจำแนกออกเป็นด้านต่าง ๆ ดังนี้

การบริหารที่ราชพัสดุ

ที่ราชพัสดุหมายถึงอสังหาริมทรัพย์ของรัฐบาลไทยภายในประเทศ ซึ่งกระทรวงการคลังเป็นผู้ถือกรรมสิทธิ์ โดยมีกรมธนารักษ์ทำหน้าที่ปกครอง ดูแล บำรุงรักษา รวมถึงการบริหารการใช้และการจัดหาประโยชน์ตามกฎหมาย 6 ที่ราชพัสดุถูกนำไปใช้ในกิจการที่หลากหลาย เช่น อาคารสำนักงานราชการ โรงเรียน โรงพยาบาล สาธารณูปโภค โครงการพัฒนาเศรษฐกิจ ที่อยู่อาศัยหรือโครงการเพื่อสังคม สวนสาธารณะ สนามกีฬา ศาสนสถาน และโครงการพัฒนาอื่น ๆ ของรัฐ ดังนั้น ที่ราชพัสดุจึงมิใช่เพียงที่ดินว่างเปล่า แต่เป็นทรัพย์สินที่มีการใช้งานอย่างกว้างขวางเพื่อตอบสนองวัตถุประสงค์ของรัฐ 7

เหรียญกษาปณ์และเงินตรา

กรมธนารักษ์มีบทบาทในการผลิตและนำออกใช้เหรียญกษาปณ์ ตลอดจนดำเนินงานที่เกี่ยวข้องกับเงินตราตามกฎหมาย ภารกิจนี้ถือเป็นรากฐานดั้งเดิมของกรมสืบเนื่องมาตั้งแต่การรวมหน่วยงานด้านเงินตราและกษาปณ์ในการจัดตั้งกรมเมื่อปี พ.ศ. 2476 8 ทำให้กรมธนารักษ์มีความเชื่อมโยงกับระบบเหรียญกษาปณ์ เงินตรา และทรัพย์สินมีค่าของประเทศมาโดยตลอด

การบริหารทรัพย์สินมีค่า

นอกจากเหรียญกษาปณ์หมุนเวียนแล้ว กรมธนารักษ์ยังรับผิดชอบการบริหารทรัพย์สินมีค่าของแผ่นดิน ซึ่งรวมถึงเหรียญที่ระลึกและผลิตภัณฑ์ที่เกี่ยวข้องกับงานกษาปณ์ ภารกิจด้านนี้มีบทบาททั้งในเชิงเศรษฐกิจและในมิติทางประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม และการสะสม

การประเมินราคาทรัพย์สิน

กรมธนารักษ์มีหน้าที่ประเมินราคาอสังหาริมทรัพย์และทรัพย์สินอื่น ๆ ตามกฎหมาย ข้อมูลราคาประเมินมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อระบบเศรษฐกิจและกระบวนการทางกฎหมาย โดยเฉพาะการจัดเก็บภาษีและค่าธรรมเนียมที่เกี่ยวข้องกับอสังหาริมทรัพย์ 9 แม้ประชาชนทั่วไปอาจไม่เห็นบทบาทนี้โดยตรง แต่ผลการประเมินราคามีผลกระทบต่อธุรกรรมอสังหาริมทรัพย์ทั่วประเทศ

การบริหารเงินคงคลังและภารกิจอื่น

ภายใต้กรอบกฎหมาย กรมธนารักษ์ยังมีอำนาจหน้าที่ดำเนินการเกี่ยวกับเงินคงคลัง เงินตรา ที่ราชพัสดุ และการประเมินราคาทรัพย์สิน รวมถึงภารกิจอื่น ๆ ที่กฎหมายหรือรัฐบาลมอบหมาย 10

เมื่อพิจารณากรมธนารักษ์ในฐานะแบรนด์องค์กร สามารถสรุปแก่นอัตลักษณ์ได้ว่าคือการดูแลและเพิ่มคุณค่าทรัพย์สินของแผ่นดิน โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ทรัพย์สินของรัฐสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมให้กับประเทศ กรมธนารักษ์ทำหน้าที่เป็นผู้บริหารทรัพย์สินของแผ่นดินและเป็นกลไกสำคัญของกระทรวงการคลังในการแปลงทรัพย์สินของรัฐให้เกิดประโยชน์สูงสุด

บุคลิกภาพขององค์กรสะท้อนถึงความน่าเชื่อถือในฐานะหน่วยงานรัฐผู้ดูแลทรัพย์สินสำคัญ มีความเป็นทางการเนื่องจากภารกิจขับเคลื่อนด้วยกฎหมายและระเบียบราชการ มีความรับผิดชอบต่อทรัพย์สินของแผ่นดิน เชื่อมโยงกับมรดกทางประวัติศาสตร์ผ่านเงินตราและเหรียญกษาปณ์ และมีทัศนคติที่มองไปข้างหน้าโดยเน้นการพัฒนาอย่างยั่งยืน

จุดยืนของกรมธนารักษ์คือการเป็นหน่วยงานภาครัฐที่บริหารและเพิ่มคุณค่าทรัพย์สินของแผ่นดิน เพื่อให้ทรัพย์สินเหล่านั้นสร้างประโยชน์สูงสุดต่อเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรมของประเทศ แนวคิดเรื่อง “เพิ่มมูลค่า” และ “เพิ่มคุณค่า” สะท้อนให้เห็นว่าทรัพย์สินของรัฐมิได้ถูกพิจารณาเฉพาะในแง่ราคาเท่านั้น แต่ยังรวมถึงคุณค่าที่ไม่สามารถวัดเป็นตัวเงินได้ ซึ่งสอดคล้องกับทิศทางการสื่อสารของกรมในปัจจุบัน 11

ที่ราชพัสดุถือเป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดในการสะท้อนตัวตนของกรมธนารักษ์ยุคใหม่ เนื่องจากเป็นจุดที่ภารกิจของกรมเปลี่ยนผ่านจากแนวคิดเรื่องการครอบครองทรัพย์สินของรัฐ ไปสู่การบริหารจัดการทรัพย์สินให้เกิดประโยชน์สูงสุด กรมธนารักษ์ได้นำแนวคิด Asset Based Economy มาประยุกต์ใช้ โดยการนำทรัพย์สินที่มีอยู่มาเป็นฐานในการพัฒนาเศรษฐกิจ สร้างรายได้ และเพิ่มมูลค่าให้รัฐ 12 นอกจากนี้ ที่ราชพัสดุยังถูกนำไปใช้เพื่อประโยชน์สาธารณะ เช่น สวนสาธารณะ สนามกีฬา พื้นที่ชุมชน และศาสนสถาน ซึ่งแสดงให้เห็นว่าทรัพย์สินของรัฐสามารถสร้างคุณค่าทางสังคมและคุณภาพชีวิตควบคู่ไปกับมูลค่าทางเศรษฐกิจได้

กรมธนารักษ์มีความแตกต่างจากหน่วยงานด้านทรัพย์สินทั่วไปตรงที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับประวัติศาสตร์เงินตราของไทย นับตั้งแต่การรวมกรมกษาปณ์และกรมเงินตราในปี พ.ศ. 2476 ทำให้องค์กรมีสายธารประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงกับวิวัฒนาการของเงินไทยโดยตรง 13 โครงสร้างความหมายของชื่อ “ธนารักษ์” ซึ่งประกอบด้วยคำว่า “ธนา” หมายถึงทรัพย์หรือความมั่งคั่ง และ “รักษ์” หมายถึงการรักษาหรือดูแล จึงสื่อถึงบทบาทของผู้รักษาและดูแลทรัพย์สินของแผ่นดิน แม้ในปัจจุบันภารกิจจะขยายขอบเขตไปถึงการบริหาร พัฒนา ประเมิน และเพิ่มมูลค่าก็ตาม

ณ ปี พ.ศ. 2569 กรมธนารักษ์มีนายอัครุตม์ สนธยานนท์ ดำรงตำแหน่งอธิบดี โดยเริ่มปฏิบัติหน้าที่ตั้งแต่วันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2568 14 สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ซอยอารีย์สัมพันธ์ ถนนพระรามที่ 6 แขวงพญาไท เขตพญาไท กรุงเทพมหานคร 10400 15

กรมธนารักษ์ (Treasury Department) เป็นส่วนราชการระดับกรมภายใต้กระทรวงการคลัง สถาปนาเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม พ.ศ. 2476 จากการรวมหน่วยงานด้านกษาปณ์ เงินตรา พระคลัง และที่หลวง ก่อนเปลี่ยนชื่อเป็นกรมธนารักษ์ใน พ.ศ. 2495 กรมมีหน้าที่สำคัญในการบริหารที่ราชพัสดุ ผลิตและดำเนินการเกี่ยวกับเหรียญกษาปณ์และเงินตรา ประเมินราคาทรัพย์สิน และบริหารทรัพย์สินมีค่าของรัฐ 16 ในเชิงยุทธศาสตร์ กรมธนารักษ์นิยามตนเองเป็นผู้ดูแลและเพิ่มคุณค่าทรัพย์สินของแผ่นดิน โดยเชื่อมโยงมิติทางเศรษฐกิจ การเงิน อสังหาริมทรัพย์ สังคม สิ่งแวดล้อม ประวัติศาสตร์ และวัฒนธรรมเข้าด้วยกัน เพื่อสนับสนุนการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืนผ่านการเพิ่มทั้งมูลค่าและคุณค่าของทรัพย์สินรัฐ 17

1. เกี่ยวกับกรม | กรมธนารักษ์
2. คู่มือการดำเนินคดีและการบังคับคดี
3. เกี่ยวกับกรมธนารักษ์ | กรมธนารักษ์
4. หน้าหลัก | กรมธนารักษ์
5. ผู้บริหารระดับสูง | กรมธนารักษ์
6. สารบัญContents4 …..คณะผู้บริหารกรมธนารักษ์
7. ที่ราชพัสดุ | กรมธนารักษ์
8. ข่าวกรมธนารักษ์ | กรมธนารักษ์
9. การใช้ที่ราชพัสดุทางด้านสังคมและสิ่งแวดล้อม | กรมธนารักษ์
10. ที่ราชพัสดุ | กรมธนารักษ์
11. • ผู้บริหารกรมธนารักษ์
12. การพัฒนาที่ราชพัสดุเพื่อสร้างรายได้และเพิ่มมูลค่าทรัพย์สินความเป็นมาและเหตุผลความจำเป็น | กรมธนารักษ์
13. Treasury News | The Treasury Department
14. ข่าวกรมธนารักษ์ | กรมธนารักษ์
15. ข่าวกรมธนารักษ์ | กรมธนารักษ์
16. Treasury News | The Treasury Department
17. เกี่ยวกับกรมธนารักษ์ | กรมธนารักษ์