พญานาคพ่นน้ำพัฒนาขึ้นในฐานะตราสินค้าสำหรับผลิตภัณฑ์ปุ๋ยอินทรีย์ของบริษัท แสนโชคผลิตผล จำกัด โดยมีประวัติการขึ้นทะเบียนผลิตภัณฑ์กับกรมวิชาการเกษตรย้อนหลังอย่างน้อยถึงช่วงปี พ.ศ. 2559 ซึ่งเอกสารของกรมวิชาการเกษตรระบุชื่อการค้าและเครื่องหมายการค้า “พญานาคพ่นน้ำ” ของห้างหุ้นส่วนจำกัด โปรบิซิเนส บุญทรงสุข ในขณะนั้น ทั้งชนิดผงและชนิดเม็ด

ต่อมาข้อมูลทะเบียนและเอกสารของกรมวิชาการเกษตรปรากฏชื่อ บริษัท แสนโชคผลิตผล จำกัด เป็นผู้ผลิตและผู้ได้รับใบสำคัญสำหรับผลิตภัณฑ์พญานาคพ่นน้ำ โดยมีทะเบียนปุ๋ยอินทรีย์เลขที่ 2100221/2566 สำหรับปุ๋ยอินทรีย์ชนิดผง ซึ่งออกเมื่อวันที่ 27 ธันวาคม พ.ศ. 2566 และระบุปริมาณอินทรียวัตถุ 20%

บริษัทระบุว่ากระบวนการผลิตได้รับการพัฒนามาเป็นเวลามากกว่า 30 ปี โดยใช้กระบวนการหมักแบบควบคุมอุณหภูมิ อย่างไรก็ตาม รายละเอียดสัดส่วนวัตถุดิบและสูตรการผลิตถือเป็นข้อมูลเฉพาะของผู้ผลิตและไม่ได้เปิดเผยทั้งหมดต่อสาธารณะ

บริษัท แสนโชคผลิตผล จำกัด เป็นผู้ผลิตและจัดจำหน่ายปุ๋ยอินทรีย์ตราพญานาคพ่นน้ำ สำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่ตำบลอุโมงค์ อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน ขณะที่โรงงานผลิตอีกแห่งตั้งอยู่ในตำบลเทพนคร อำเภอเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร 1

ข้อมูลของบริษัทระบุว่าโรงงานทั้งสองแห่งอยู่ในขอบข่ายการรับรองที่เกี่ยวข้องกับผลิตภัณฑ์ปัจจัยการผลิตสำหรับเกษตรอินทรีย์ โดยโรงงานลำพูนมีการผลิตปุ๋ยน้ำ บรรจุปุ๋ยผงและปุ๋ยเม็ด รวมถึงวัสดุและดินปลูก ส่วนโรงงานกำแพงเพชรผลิตปุ๋ยผง ปุ๋ยเม็ด และวัสดุปลูก/ดินปลูก

ผลิตภัณฑ์ภายใต้แบรนด์พญานาคพ่นน้ำมีหลายรูปแบบ โดยผลิตภัณฑ์หลัก ได้แก่:

• ปุ๋ยอินทรีย์ชนิดผง: ใช้สำหรับปรับปรุงดิน รองก้นหลุม ผสมกับดินปลูก และการเพาะกล้า
• ปุ๋ยอินทรีย์ชนิดผงหยาบ: มีเนื้อหยาบกว่าแบบผง เหมาะกับการหว่านในพื้นที่กว้าง เช่น นาข้าวและพืชไร่
• ปุ๋ยอินทรีย์ชนิดเม็ด: พัฒนาขึ้นเพื่อความสะดวกในการหว่าน
• สารอินทรีย์สกัดชนิดน้ำเข้มข้น: ใช้เป็นผลิตภัณฑ์สำหรับการดูแลพืชทางใบ
• ผลิตภัณฑ์ด้านวัสดุปลูกและเพาะกล้าที่เกี่ยวข้องกับบริษัท เช่น วัสดุเพาะกล้าและดินปลูกแบรนด์อื่นของบริษัท

บริษัทระบุว่าสินค้าสามารถใช้กับพืชหลายประเภท ตั้งแต่ข้าว พืชไร่ ไม้ผล ไปจนถึงพืชผักและไม้ประดับ โดยวิธีการใช้งานจะแตกต่างกันตามชนิดของผลิตภัณฑ์และชนิดพืช

หนึ่งในข้อมูลสำคัญของแบรนด์คือการขึ้นทะเบียนและการรับรองผลิตภัณฑ์ ปุ๋ยอินทรีย์พญานาคพ่นน้ำมีทะเบียนกรมวิชาการเกษตรเลขที่ 2100221/2566 โดยเอกสารระบุว่าเป็นปุ๋ยอินทรีย์ชนิดผง มีปริมาณอินทรียวัตถุ 20% และไม่มีสารเป็นพิษตามรายละเอียดที่ระบุในทะเบียน ใบสำคัญดังกล่าวมีอายุถึงวันที่ 26 ธันวาคม พ.ศ. 2571

นอกจากนี้ ผลิตภัณฑ์ของบริษัทได้รับการรับรองด้านปัจจัยการผลิตสำหรับเกษตรอินทรีย์จาก ACT (Organic Agriculture Certification Thailand) ซึ่งเป็นหน่วยรับรองที่ได้รับการรับรองระบบงานจาก IFOAM โดยใบรับรองที่บริษัทเผยแพร่ระบุเลขที่ 040857OC-26 และมีอายุใบรับรองตั้งแต่วันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2569 ถึง 30 มิถุนายน พ.ศ. 2570 1

ในเอกสารรับรองดังกล่าว ผลิตภัณฑ์ที่ระบุชื่อ Payanak Ponnarm — พญานาคพ่นน้ำ ครอบคลุมทั้งปุ๋ยชนิดผงและปุ๋ยชนิดน้ำ

บริษัทระบุว่าการผลิตปุ๋ยใช้กระบวนการหมักที่มีการควบคุมอุณหภูมิ และมีขั้นตอนการตรวจสอบคุณภาพก่อนส่งมอบ โดยบริษัทอธิบายว่ามีการคัดเลือกวัตถุดิบ หมักวัตถุดิบ ควบคุมกระบวนการผลิต และตรวจสอบผลิตภัณฑ์ในแต่ละล็อต

รายละเอียดเชิงลึกเกี่ยวกับสัดส่วนวัตถุดิบและสูตรการหมักไม่ได้เปิดเผยทั้งหมด เนื่องจากเป็นสูตรเฉพาะของผู้ผลิต อย่างไรก็ตาม บริษัทระบุว่าค่าที่สามารถตรวจสอบได้จากทะเบียนคือปริมาณอินทรียวัตถุ 20% สำหรับผลิตภัณฑ์ที่ขึ้นทะเบียนดังกล่าว

พญานาคพ่นน้ำจำหน่ายทั้งโดยตรงจากบริษัทและผ่านตัวแทนจำหน่าย ปัจจุบันบริษัทระบุว่ามีตัวแทนจำหน่าย 44 ร้านใน 16 จังหวัด และจัดส่งสินค้าไปยังพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศไทย ช่องทางจำหน่ายประกอบด้วยการซื้อจากสำนักงานใหญ่และโรงงาน ตัวแทนจำหน่ายในแต่ละจังหวัด และช่องทางออนไลน์ โดยบริษัทมีหน้าสำหรับค้นหาตัวแทนจำหน่ายตามพื้นที่ รวมถึงช่องทางการสั่งซื้อออนไลน์

กลุ่มผู้ใช้งานหลักของแบรนด์คือเกษตรกรและผู้ปลูกพืชที่ต้องการใช้ปุ๋ยอินทรีย์หรือผลิตภัณฑ์ปรับปรุงดิน โดยบริษัทสื่อสารผลิตภัณฑ์ไปยังผู้ปลูกพืชเศรษฐกิจ เช่น ข้าว ไม้ผล พืชไร่ และพืชสวน รวมถึงผู้ปลูกพืชในระดับครัวเรือน การแบ่งผลิตภัณฑ์ตามรูปแบบการใช้งานทำให้แบรนด์ครอบคลุมตั้งแต่การปรับปรุงดินในพื้นที่เพาะปลูกขนาดใหญ่ การรองก้นหลุมและผสมดิน ไปจนถึงการดูแลพืชด้วยผลิตภัณฑ์ชนิดน้ำ

ชื่อ “พญานาคพ่นน้ำ” มีความหมายเชิงภาพลักษณ์ที่เชื่อมโยงกับพญานาค ซึ่งในวัฒนธรรมไทยและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีความสัมพันธ์กับน้ำ ความอุดมสมบูรณ์ และการเกษตร อย่างไรก็ตาม ชื่อเดียวกันนี้ไม่ได้หมายถึงผลิตภัณฑ์การเกษตรเพียงอย่างเดียว ในประเทศไทยยังมีสิ่งที่เรียกว่า “ประติมากรรมพญานาคพ่นน้ำ” โดยเฉพาะประติมากรรมบริเวณแหลมสมอ่อนและหาดสมิหลา จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นสถานที่ท่องเที่ยวและสัญลักษณ์ทางวัฒนธรรมของจังหวัด 2 3

ดังนั้น ในบริบทของสินค้าเกษตร ควรใช้คำว่า “ปุ๋ยอินทรีย์ตราพญานาคพ่นน้ำ” เพื่อแยกออกจากชื่อประติมากรรมและผลิตภัณฑ์รูปปั้นพญานาคที่มีชื่อคล้ายกัน

ภาพลักษณ์ของพญานาคพ่นน้ำในฐานะแบรนด์เกษตรมีองค์ประกอบหลักอยู่ที่แนวคิดเรื่อง:

• เกษตรอินทรีย์
• การปรับปรุงและฟื้นฟูดิน
• ปุ๋ยอินทรีย์ที่ใช้กับพืชหลากหลายชนิด
• การผลิตจากโรงงานของบริษัทเอง
• การตรวจสอบและขึ้นทะเบียนตามระบบราชการ
• การเชื่อมโยงชื่อแบรนด์กับแนวคิดเรื่องน้ำและความอุดมสมบูรณ์

บริษัทใช้แนวคิด “ดินดี พืชดี ผลผลิตดี” เป็นหนึ่งในข้อความสื่อสารหลักของแบรนด์ และวางตำแหน่งผลิตภัณฑ์ในฐานะปัจจัยการผลิตที่มุ่งเน้นการจัดการดินและการทำเกษตรอินทรีย์

ณ ปี พ.ศ. 2569 (ค.ศ. 2026) พญานาคพ่นน้ำยังดำเนินธุรกิจในฐานะแบรนด์ปุ๋ยอินทรีย์ของบริษัท แสนโชคผลิตผล จำกัด โดยมีโรงงานผลิตในลำพูนและกำแพงเพชร มีผลิตภัณฑ์หลายรูปแบบ และมีเครือข่ายตัวแทนจำหน่ายในหลายจังหวัดของประเทศไทย ข้อมูลด้านมาตรฐานที่เผยแพร่ในปัจจุบันระบุทั้งทะเบียนปุ๋ยอินทรีย์ของกรมวิชาการเกษตร และการรับรอง ACT ที่ระบุว่าได้รับการรับรองในระบบที่ IFOAM รับรองระบบงาน

1. มาตรฐานและใบรับรอง IFOAM ทะเบียนปุ๋ยอินทรีย์ | ปุ๋ยพญานาคพ่นน้ำ
2. ประติมากรรมพญานาคพ่นน้ำ
3. 90 | บทสรุปภาพรวมเมืองศิลปะและประติมากรรม