หมายเหตุ: แม้จะมีชื่อ “แพรว” เหมือนกันและอยู่ในกลุ่มธุรกิจอมรินทร์ แต่ แพรวสำนักพิมพ์ กับ นิตยสารแพรว ถือเป็นผลิตภัณฑ์สื่อคนละประเภทกัน ไม่ควรเข้าใจว่าเป็นสิ่งเดียวกันโดยตรง

จุดกำเนิดในปี พ.ศ. 2535

แพรวสำนักพิมพ์ถือกำเนิดขึ้นใน พ.ศ. 2535 ภายใต้การบริหารของบริษัท อมรินทร์พริ้นติ้ง แอนด์ พับลิชชิ่ง จำกัด (มหาชน) ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงเวลาที่บริษัทกำลังขยายฐานธุรกิจจากนิตยสารเข้าสู่ตลาด หนังสือเล่ม อย่างจริงจัง

เอกสารทางธุรกิจของบริษัทระบุว่า ธุรกิจหนังสือเล่มในเครืออมรินทร์เริ่มต้นด้วย “แพรวสำนักพิมพ์” ซึ่งในระยะแรกผลิตหนังสือประเภท วรรณกรรม เรื่องสั้น และบทกวี เป็นหลัก 1

การก่อตั้งแพรวสำนักพิมพ์มีความสำคัญต่อพัฒนาการขององค์กร เนื่องจากต่อมาธุรกิจหนังสือได้เติบโตจนกลายเป็นหนึ่งในธุรกิจหลักของกลุ่ม และมีการสร้างสำนักพิมพ์ย่อยเพิ่มเติมจำนวนมากเพื่อเจาะกลุ่มผู้อ่านที่หลากหลาย

รายงานประจำปีของอมรินทร์ยังได้อธิบายแนวคิดของสายงานสำนักพิมพ์ไว้ว่า “การอ่านคือรากฐานที่สำคัญ” และได้จำแนกประเภทหนังสือออกเป็นกลุ่มใหญ่ ๆ เช่น Fiction, Non-Fiction และหนังสือสำหรับเด็กและเยาวชน 3

แพรวสำนักพิมพ์มิใช่สำนักพิมพ์อิสระ หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศธุรกิจหนังสือของ อมรินทร์ ซึ่งพัฒนามาจากบริษัทที่มีรากฐานด้านนิตยสารและสิ่งพิมพ์

อมรินทร์ระบุว่า ปัจจุบันกลุ่มบริษัทได้ขยายรูปแบบธุรกิจจากสิ่งพิมพ์ดั้งเดิมไปเป็นสื่อแบบครบวงจร ครอบคลุมทั้ง Print, Online, On Air, On Ground และ On Shop 3

ในมิติของหนังสือ แพรวสำนักพิมพ์ทำหน้าที่เป็นหนึ่งในแบรนด์หลักด้าน วรรณกรรมและนวนิยาย ร่วมกับแบรนด์อื่นในเครือ เช่น แพรวเยาวชน, อรุณ, Spell และ Rose 2

เมื่อพิจารณาในเชิงโครงสร้างธุรกิจ จะเห็นความเชื่อมโยงดังนี้:

อมรินทร์ → ธุรกิจหนังสือ → แบรนด์สำนักพิมพ์ต่าง ๆ → แพรวสำนักพิมพ์

ในช่วงเริ่มต้น แพรวสำนักพิมพ์มีจุดยืนที่ชัดเจนในด้าน วรรณกรรม โดยเฉพาะงานเขียนที่มีคุณค่าทางภาษาและความคิด

ข้อมูลจากงานวิชาการที่ศึกษาธุรกิจสำนักพิมพ์ระบุว่า แพรวสำนักพิมพ์จัดพิมพ์หนังสือหลากหลายประเภท ได้แก่

• วรรณกรรมไทย
• วรรณกรรมแปล
• เรื่องสั้น
• บทกวี
• นวนิยาย
• สารคดี
• บทความ
• สาระบันเทิง 4

จึงอาจกล่าวได้ว่า แบรนด์นี้มีรากฐานมาจาก Literary Publishing มากกว่าการเป็นเพียงสำนักพิมพ์นิยายตลาดทั่วไป

เอกลักษณ์สำคัญของแพรวสำนักพิมพ์คือการนำ วรรณกรรมไทยกลับมาจัดพิมพ์ใหม่ และการทำหนังสือของนักเขียนไทยให้เข้าถึงผู้อ่านในยุคสมัยใหม่

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ ผลงานของ รงค์ วงษ์สวรรค์ ซึ่งแพรวสำนักพิมพ์เคยจัดพิมพ์ไว้หลายเรื่อง เช่น สนิมสร้อย, เสเพลบอยชาวไร่, ปีนตลิ่ง, มาดเกี้ยว และ มาเฟียก้นซอย 5

อีกตัวอย่างหนึ่งคือ ขุนทอง…เจ้าจะกลับมาเมื่อฟ้าสาง ของ อัศศิริ ธรรมโชติ ซึ่งเป็นรวมเรื่องสั้นที่ได้รับรางวัลซีไรต์ ประจำปี พ.ศ. 2524 และได้รับการนำมาจัดพิมพ์ซ้ำในชุด “รักวรรณกรรมไทย” ของแพรวสำนักพิมพ์ 6

ด้วยเหตุนี้ แพรวสำนักพิมพ์จึงมีบทบาททั้งในฐานะผู้ผลิตหนังสือใหม่และผู้ สืบทอดและนำเสนอวรรณกรรมไทยที่มีความสำคัญ ให้กับผู้อ่านรุ่นหลัง

แพรวสำนักพิมพ์ยังมีบทบาทในการผลักดัน นักเขียนร่วมสมัย โดยมีผลงานที่ได้รับการยอมรับผ่านรางวัลวรรณกรรมระดับประเทศ

ตัวอย่างที่สำคัญคือ สิงโตนอกคอก ของ จิดานันท์ เหลืองเพียรสมุท ซึ่งได้รับ รางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (ซีไรต์) ประจำปี พ.ศ. 2560 ในประเภทเรื่องสั้น โดยเป็นผลงานที่จัดพิมพ์โดยแพรวสำนักพิมพ์ 7

หนังสือเล่มนี้ประกอบด้วยเรื่องสั้นจำนวน 8 เรื่อง และได้รับคำชื่นชมจากคณะกรรมการตัดสินในด้านการตั้งคำถามเกี่ยวกับมนุษย์ อำนาจ ความเชื่อ และสภาพสังคมร่วมสมัย 7

กรณีดังกล่าวสะท้อนให้เห็นบทบาทของแพรวสำนักพิมพ์ในฐานะสำนักพิมพ์ที่ไม่ได้เน้นเฉพาะหนังสือเพื่อความบันเทิงเท่านั้น แต่ยังสนับสนุน งานวรรณกรรมที่มีประเด็นทางสังคมและความคิด ด้วย

อีกด้านหนึ่งที่เติบโตขึ้นอย่างมากคือ วรรณกรรมต่างประเทศ

ในระบบ Amarinbooks ปัจจุบันมีการแยกแบรนด์เป็น “แพรวสำนักพิมพ์ (แปล)” สำหรับหนังสือแปลโดยเฉพาะ โดยมีผลงานครอบคลุมทั้งนิยายญี่ปุ่น นิยายเกาหลี นิยายรัก นิยายสืบสวน แฟนตาซี และวรรณกรรมแปลประเภทอื่น ๆ 2

ตัวอย่างเช่น ผลงานของนักเขียนญี่ปุ่น มินะโตะ คะนะเอะ (Kanae Minato) ซึ่งแพรวสำนักพิมพ์นำมาจัดพิมพ์หลายเรื่อง รวมถึง โปรดฟังให้จบ (Broadcast) 2

การขยายตัวสู่หนังสือประเภทนี้แสดงให้เห็นว่า ภาพลักษณ์ของแพรวสำนักพิมพ์ในปัจจุบันมีความกว้างขวางกว่าจุดเริ่มต้นที่เน้นวรรณกรรมไทยเพียงอย่างเดียว

จากแคตตาล็อกของ Amarinbooks ในปัจจุบัน สามารถพบหนังสือภายใต้แบรนด์แพรวสำนักพิมพ์ในหลายหมวดหมู่ ดังนี้

วรรณกรรมและนิยาย

• วรรณกรรมไทย
• วรรณกรรมแปล
• นิยายญี่ปุ่น
• นิยายเกาหลี
• นิยายรัก
• นิยายสืบสวน
• แฟนตาซี
• นิยายร่วมสมัย

งานวรรณกรรมรูปแบบอื่น

• เรื่องสั้น
• รวมเรื่องสั้น
• กวีนิพนธ์
• ความเรียง
• บทความ
• สารคดี

หน้าแบรนด์บนเว็บไซต์ Amarinbooks แสดงรายการหนังสือของแพรวสำนักพิมพ์จำนวนมาก และมีหมวดหมู่ย่อยที่สะท้อนถึงการขยายตัวของสำนักพิมพ์จากวรรณกรรมไทยไปสู่วรรณกรรมแปลและนิยายหลากหลายแนว 2

ตารางด้านล่างแสดงตัวอย่างหนังสือที่เกี่ยวข้องกับแพรวสำนักพิมพ์

สำหรับ นิทานเวตาล ฉบับแพรวสำนักพิมพ์ มีการพิมพ์ซ้ำอย่างต่อเนื่อง โดยข้อมูลห้องสมุดระบุว่าฉบับหนึ่งเป็นการพิมพ์ครั้งที่ 25 ใน พ.ศ. 2566 8 ส่วน ร้านหนังสือที่มีแต่นิยายรัก ก็มีการพิมพ์หลายครั้งเช่นกัน โดยข้อมูลที่ปรากฏใน Amarinbooks ระบุว่าเป็นการพิมพ์ครั้งที่ 5 เมื่อ พ.ศ. 2565 2

ชื่อ แพรว มีประวัติศาสตร์ร่วมกับอมรินทร์มาก่อนการก่อตั้งแพรวสำนักพิมพ์

อมรินทร์เริ่มต้นธุรกิจจากนิตยสาร และต่อมาได้ออกนิตยสารสำหรับผู้หญิงชื่อ “แพรว” รวมถึง “สุดสัปดาห์” 3

จากนั้นใน พ.ศ. 2535 จึงเกิด แพรวสำนักพิมพ์ ขึ้นในฐานะสายธุรกิจหนังสือเล่มของอมรินทร์ 1

ดังนั้น ชื่อ “แพรว” ในสองบริบทนี้จึงมีความสัมพันธ์กันในระดับ แบรนด์และเครือบริษัท แต่ “นิตยสารแพรว” กับ “แพรวสำนักพิมพ์” เป็นคนละผลิตภัณฑ์กัน

ในประวัติศาสตร์วงการหนังสือไทย แพรวสำนักพิมพ์มีความน่าสนใจตรงที่เกิดขึ้นในยุคที่สำนักพิมพ์ขนาดใหญ่เริ่มใช้กลยุทธ์ Brand Segmentation หรือการแบ่งสำนักพิมพ์ตามกลุ่มผู้อ่านเป้าหมายอย่างจริงจัง

แทนที่จะมีสำนักพิมพ์เดียวที่ผลิตหนังสือทุกประเภท อมรินทร์ได้ค่อย ๆ สร้างแบรนด์เฉพาะทางขึ้นมา เช่น

• แพรวสำนักพิมพ์ — วรรณกรรมและนิยาย
• แพรวเยาวชน — หนังสือสำหรับเยาวชน
• แพรวเพื่อนเด็ก — หนังสือสำหรับเด็ก
• Amarin How-to — การพัฒนาตนเองและการทำงาน
• Amarin Travel — การท่องเที่ยว
• Amarin Health — สุขภาพ
• บ้านและสวน — บ้านและสวน
• Rose — วรรณกรรมและนิยายบางกลุ่ม

โครงสร้างดังกล่าวทำให้แพรวสำนักพิมพ์สามารถรักษา อัตลักษณ์ด้านวรรณกรรม ของตนเองไว้ได้ แม้จะอยู่ภายใต้การบริหารของบริษัทสื่อและสิ่งพิมพ์ขนาดใหญ่ 2

หากสรุปบุคลิกของแพรวสำนักพิมพ์จากประวัติและประเภทหนังสือที่จัดพิมพ์ สามารถจำแนกได้ดังนี้

1. มีรากฐานจากวรรณกรรม: แตกต่างจากสำนักพิมพ์ที่เริ่มต้นจากหนังสือ How-to หรือหนังสือเฉพาะทาง เนื่องจากจุดกำเนิดของแพรวสำนักพิมพ์มาจากวรรณกรรม เรื่องสั้น และบทกวีโดยตรง
2. ให้พื้นที่กับนักเขียนไทย: มีการตีพิมพ์ผลงานของทั้งนักเขียนรุ่นใหญ่ ผลงานคลาสสิก และนักเขียนร่วมสมัย
3. มีบทบาทในการรักษาวรรณกรรมเก่า: การนำผลงานอย่าง นิทานเวตาล หรือผลงานของนักเขียนรุ่นก่อนกลับมาจัดพิมพ์ใหม่ ทำให้แบรนด์มีมิติด้านการอนุรักษ์และเผยแพร่วรรณกรรมไทย
4. เปิดรับวรรณกรรมต่างประเทศ: โดยเฉพาะนิยายญี่ปุ่น เกาหลี และนิยายแปลร่วมสมัย
5. อยู่ระหว่าง “วรรณกรรม” กับ “ตลาดหนังสือ”: แม้แบรนด์จะมีรากฐานด้าน Literary Publishing แต่ในปัจจุบันก็มีนิยายแนวตลาด เช่น โรแมนซ์ แฟนตาซี และสืบสวนสอบสวน อยู่เป็นจำนวนมาก

• พ.ศ. 2535: ก่อตั้งแพรวสำนักพิมพ์ในเครืออมรินทร์ เริ่มต้นด้วยวรรณกรรม เรื่องสั้น และบทกวี 1
• ทศวรรษ 2530–2540: ขยายการผลิตหนังสือเล่มและสร้างฐานในตลาดวรรณกรรมไทย
• ทศวรรษ 2540–2550: เพิ่มความหลากหลายของหนังสือ ทั้งวรรณกรรมไทย วรรณกรรมแปล นวนิยาย สารคดี และงานเขียนร่วมสมัย 3
• พ.ศ. 2560: ผลงาน สิงโตนอกคอก ของ จิดานันท์ เหลืองเพียรสมุท ซึ่งจัดพิมพ์โดยแพรวสำนักพิมพ์ ได้รับรางวัลซีไรต์ประเภทเรื่องสั้น 7
• ปัจจุบัน: แพรวสำนักพิมพ์เป็นหนึ่งในแบรนด์ด้านวรรณกรรมและนิยายของ Amarinbooks โดยมีทั้งหนังสือไทยและหนังสือแปลหลากหลายแนว 2

1. <4D6963726F736F667420576F7264202D20CAE8C7B9B7D5E8203120A2E9CD203220C5D1A1C9B3D0A1D2C3BBC3D0A1CDBAB8D8C3A1D4A82E646F63>
2. แพรวสำนักพิมพ์ (แปล) สำนักพิมพ์ในเครืออมรินทร์ | Amarinbooks.com
3. AnnuAl RepoRt 2017
4. เงื่อนไขทางดานลิขสิทธิ์ กระบวนการผลิต และกลยุทธการตลาด
5. พญาอินทรีทางวรรณกรรม ‘รงค์ วงษ์สวรรค์’
6. ขุนทอง…เจ้าจะกลับมาเมื่อฟ้าสาง (ปกแข็ง) | Phanpha Book Center (phanpha.com)
7. สิงโตนอกคอก ของ จิดานันท์ เหลืองเพียรสมุท ชนะเลิศซีไรต์สาขาเรื่องสั้นปี 2560 – THE STANDARD
8. ระบบห้องสมุดอิเล็กทรอนิกส์ สคบศ.