ประวัติศาสตร์ด้านแอมป์ของ VOX ย้อนกลับไปในปี 1957 เมื่อ Dick Denney นักออกแบบแอมป์และมือกีตาร์ เริ่มเข้ามาร่วมงานกับ Jennings Musical Industries โดยแอมป์รุ่นแรกที่ใช้ชื่อ VOX ได้เปิดตัวขึ้นในเดือนมกราคม ปี 1958 4

เรื่องราวของ VOX เริ่มต้นจาก Thomas Walter Jennings นักธุรกิจและนักดนตรีชาวอังกฤษ หลังสงครามโลกครั้งที่สอง Jennings ได้ก่อตั้งบริษัทซึ่งต่อมาคือ Jennings Organ Company ขึ้นที่เมือง Dartford มณฑล Kent โดยในช่วงแรกบริษัทเน้นการผลิตเครื่องดนตรีอิเล็กทรอนิกส์ รวมถึงคีย์บอร์ดรุ่น Univox จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ Jennings ได้พบกับต้นแบบแอมป์ที่พัฒนาโดย Dick Denney มือกีตาร์และนักออกแบบอิเล็กทรอนิกส์ Denney จึงเข้าร่วมทีมและพัฒนาแอมป์กีตาร์เพื่อรองรับตลาดกีตาร์ไฟฟ้าที่กำลังเติบโตอย่างรวดเร็ว 5 บริษัทได้เปลี่ยนชื่อเป็น Jennings Musical Industries (JMI) และใช้ชื่อ VOX เป็นแบรนด์สำหรับอุปกรณ์ดนตรี โดยคำว่า “Vox” มาจากภาษาละตินที่แปลว่า “เสียง” (Voice)

แอมป์รุ่นแรกที่ใช้ชื่อ VOX อย่างเป็นทางการคือ AC1/15 ซึ่งเปิดตัวในเดือนมกราคม 1958 และต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อ AC15 4 AC15 เป็นแอมป์หลอดขนาดกะทัดรัดที่ออกแบบมาเพื่อให้มือกีตาร์ได้รับระดับเสียงและความกังวาน (Sustain) ที่มากกว่าแอมป์ขนาดเล็กทั่วไปในยุคนั้น และได้รับความนิยมอย่างรวดเร็วในกลุ่มนักดนตรีอังกฤษ หนึ่งในผู้ใช้ยุคแรกที่สำคัญคือวง The Shadows ซึ่งช่วยให้แอมป์ VOX กลายเป็นส่วนหนึ่งของฉากดนตรีร็อกแอนด์โรลล์ที่กำลังก่อตัวขึ้นในอังกฤษ แนวคิดการออกแบบพื้นฐานของ AC15 ที่ใช้กำลังขยายไม่สูงมากแต่ให้โทนเสียงสว่างและตอบสนองได้ดี ได้กลายเป็นรากฐานของเสียงสไตล์ VOX ในเวลาต่อมา

แม้ AC15 จะประสบความสำเร็จ แต่ความนิยมในดนตรีร็อกที่พุ่งสูงขึ้นก็สร้างปัญหาเชิงปฏิบัติ นั่นคือ มือกีตาร์ต้องการเสียงที่ดังขึ้น คำตอบที่ได้คือ VOX AC30 ซึ่งเปิดตัวในปี 1959 ในฐานะทายาทที่มีกำลังขับสูงกว่า AC15 รุ่นแรกๆ ใช้หลอดเอาท์พุตแบบ EL84 และวิวัฒนาการจนกลายเป็นรูปแบบลำโพงคู่ขนาด 12 นิ้วอันเป็นเอกลักษณ์ทั้งในด้านรูปลักษณ์และน้ำเสียง 6 AC30 กลายเป็นแอมป์ที่กำหนดตัวตนของ VOX โดยมีลักษณะเด่นดังนี้:

• เสียงแหลมที่สว่างและชัดเจน
• ย่านเสียงกลาง-สูงที่มีความหนาแน่น
• เสียงที่ค่อนข้างคลีนแต่มีการบีบอัดในระดับปานกลาง
• เสียงแตกพร่าจากหลอดที่มีเอกลักษณ์เมื่อเร่งระดับเสียง
• ฮาร์โมนิกที่โดดเด่น
• เสียงกังวานสไตล์อังกฤษ (British “chime”)
• การตอบสนองที่สัมพันธ์กับการปรับวอลุ่มของกีตาร์

แตกต่างจากเสียง Distortion ที่หนักหน่วงของแอมป์ High-gain ในยุคหลัง โทนเสียงคลาสสิกของ VOX มักถูกบรรยายว่าเป็นเสียงที่กรุ๊งกริ๊ง กังวาน ชัดเจน และมีมิติของฮาร์โมนิกที่สมบูรณ์

VOX มีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในช่วง British Invasion ของทศวรรษ 1960 แอมป์ของแบรนด์ปรากฏอยู่ในชุดอุปกรณ์ของนักดนตรีอังกฤษและอเมริกันที่มีอิทธิพลจำนวนมาก ช่วยกำหนดอัตลักษณ์ทั้งทางภาพและเสียงของยุคสมัย ศิลปินที่มีความผูกพันกับอุปกรณ์ VOX ในหน้าประวัติศาสตร์ดนตรี ได้แก่:

• The Beatles
• The Rolling Stones
• The Kinks
• The Yardbirds
• The Shadows
• Queen
• Dire Straits
• U2
• Radiohead

โดยเฉพาะ AC30 ที่กลายเป็นสัญลักษณ์ทางสุนทรียศาสตร์ของดนตรีร็อกอังกฤษ 6

The Beatles

ความสัมพันธ์ระหว่าง VOX กับ The Beatles มีความสำคัญเป็นพิเศษ การแสดงของวงในช่วงต้นถึงกลางทศวรรษ 1960 ช่วยยกระดับแอมป์ VOX จากสินค้าในอังกฤษให้กลายเป็นอุปกรณ์ร็อกที่ได้รับการยอมรับในระดับนานาชาติ การผสมผสานระหว่างกีตาร์ไฟฟ้า แอมป์ VOX และการแต่งเพลงของวง ได้มีส่วนสร้างทั้งน้ำเสียงและจินตภาพของยุค British Invasion

VOX ยังมีบทบาทสำคัญในการพัฒนาเสียงกีตาร์แตกพร่าในยุคเริ่มต้น วง The Kinks โดยเฉพาะมือกีตาร์ Dave Davies มีชื่อเสียงจากโทนเสียงกีตาร์ที่ดุดันอย่างมาก ซึ่งแสดงให้เห็นว่าแอมป์หลอดขนาดเล็กของอังกฤษในยุคนั้นสามารถถูกผลักดันเกินขีดจำกัดการใช้งานปกติเพื่อสร้างเสียงที่บิดเบี้ยวได้ การพัฒนานี้มีความสำคัญทางประวัติศาสตร์เพราะช่วยเชื่อมโยงช่องว่างระหว่างโทนเสียงกีตาร์ไฟฟ้าที่ค่อนข้างคลีนในทศวรรษ 1950 เข้ากับเสียง Distortion ที่หนักหน่วงซึ่งจะครองวงการร็อกในเวลาต่อมา

VOX ไม่ได้เป็นเพียงผู้ผลิตแอมป์เท่านั้น ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่แอมป์ที่มีชื่อเสียงที่สุดอย่างหนึ่งคือ VOX Continental ออร์แกนอิเล็กทรอนิกส์ที่เปิดตัวในทศวรรษ 1960 Continental เป็นที่จดจำได้จาก:

• สีแดง/ส้ม อันเป็นเอกลักษณ์ในรุ่นยอดนิยม
• ลิ่มนิ้วสีดำ-ขาวที่สลับสีกัน
• ดีไซน์แบบพกพา
• น้ำเสียงที่สว่างและพุ่งชัด
• ความผูกพันกับดนตรีป๊อปและร็อกอังกฤษ

ออร์แกนรุ่นนี้ได้กลายเป็นเครื่องดนตรีสำคัญในเสียงดนตรีป๊อปและร็อกยุค 60s และรูปลักษณ์ที่โดดเด่นของมันยังกลายเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางสายตาของแบรนด์ VOX อีกด้วย

VOX ยังได้ทดลองกับการออกแบบกีตาร์ไฟฟ้าที่แหวกแนวอย่างมาก รุ่นที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ VOX Phantom ซึ่งมีรูปทรงบอดี้แบบล้ำยุคจนกลายเป็นหนึ่งในเครื่องหมายการค้าทางภาพของแบรนด์ ในช่วงทศวรรษ 1960 VOX ผลิตเครื่องดนตรีที่มีดีไซน์แปลกตามากมาย ทั้งกีตาร์และเบสที่ดูแตกต่างไปจากดีไซน์มาตรฐานสไตล์ Fender หรือ Gibson อย่างสิ้นเชิง ดังนั้นบริษัทจึงไม่ได้เป็นเพียงผู้ผลิตแอมป์ แต่ยังพยายามวางตำแหน่ง VOX ให้เป็น แบรนด์เทคโนโลยีดนตรีสมัยใหม่ ที่ครบวงจร

อีกหนึ่งผลงานสำคัญในประวัติศาสตร์กีตาร์คือ แป้นเหยียบ wah-wah ของ VOX ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในเอฟเฟกต์ที่กำหนดเสียงกีตาร์ไฟฟ้าในช่วงปลายทศวรรษ 1960 เอฟเฟกต์นี้ทำงานโดยการกวาดย่านความถี่เรโซแนนซ์ เพื่อสร้างเสียง “wah” ที่มีลักษณะคล้ายเสียงร้อง หนึ่งในผู้ใช้ที่มีชื่อเสียงที่สุดคือ Jimi Hendrix ซึ่งการเล่นของเขาช่วยให้ wah กลายเป็นเอฟเฟกต์พื้นฐานที่ขาดไม่ได้ของกีตาร์ และทำให้ VOX กลายเป็นชื่อที่ผูกติดกับเสียง wah-wah คลาสสิกอย่างถาวร 18

ประวัติองค์กรของ VOX มีความซับซ้อนกว่าประวัติศาสตร์ทางดนตรีเป็นอย่างมาก ในช่วงทศวรรษ 1960 องค์กร JMI เดิมได้ผ่านการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ Thomas Jennings ได้ออกจากบริษัทไปในที่สุด ขณะที่ความเป็นเจ้าของและการบริหารงานเปลี่ยนมือหลายครั้ง บริษัทยังประสบปัญหาทางการเงิน รวมถึงการเปลี่ยนแปลงกลยุทธ์การผลิตและผลิตภัณฑ์ แม้กิจการ JMI ดั้งเดิมจะหายไป แต่ แบรนด์ VOX ยังคงอยู่รอดผ่านเจ้าของรายต่อๆ มา ข้อเท็จจริงนี้มีความสำคัญ:

แบรนด์ VOX ในปัจจุบันสืบสานธรรมเนียมมาจาก VOX/JMI ดั้งเดิม แต่องค์กร VOX ในวันนี้ไม่ใช่บริษัทเดียวกับที่เคยดำรงอยู่ในทศวรรษ 1950 และ 1960

ยุคสมัยใหม่ของ VOX เริ่มต้นขึ้นหลังจาก Korg เข้าซื้อกิจการแบรนด์นี้ในปี 1992 7 Korg เป็นผู้ผลิตเครื่องดนตรีและอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จากญี่ปุ่นที่มีชื่อเสียงจากซินธิไซเซอร์ คีย์บอร์ด เอฟเฟกต์ และเทคโนโลยีดนตรีอื่นๆ ภายใต้การบริหารของ Korg แบรนด์ VOX ได้รับการฟื้นฟูโดยเน้นย้ำอัตลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะ แอมป์ตระกูล AC แนวทางของ Korg คือ:

รักษาตัวตนคลาสสิกของ VOX + นำเสนอเทคโนโลยีสมัยใหม่

สิ่งนี้นำไปสู่ผลิตภัณฑ์ที่หลากหลาย ซึ่งผสมผสานการขยายสัญญาณด้วยหลอดแบบดั้งเดิมเข้ากับเทคโนโลยี Digital Modeling และระบบไฮบริด

AC30 ยังคงเป็นหัวใจสำคัญของแบรนด์ VOX รุ่นสมัยใหม่ประกอบด้วย:

• AC30 Custom
• AC30 Hand-Wired
• AC30C2
• AC30 รูปแบบต่างๆ ที่มีลำโพงและการตั้งค่าที่แตกต่างกัน

VOX ยังคงผลิตทั้งแอมป์หลอดแบบดั้งเดิมและการตีความดีไซน์คลาสสิกในรูปแบบทันสมัย แคตตาล็อกปัจจุบันของ VOX ยังคงนำเสนอ AC30 อย่างโดดเด่น เคียงข้างกับ AC15, AC10 และแอมป์ขนาดเล็กอื่นๆ 8

AC15 ถือเป็นแอมป์ VOX ที่สำคัญอีกรุ่นหนึ่ง เปรียบเสมือนน้องชายของ AC30 เมื่อเทียบกับ AC30 แล้ว AC15 โดยทั่วไปจะมีคุณสมบัติดังนี้:

• กำลังขับต่ำกว่า
• เสียงแตกพร่าได้ง่ายกว่าในระดับเสียงที่จัดการได้
• ขนาดตัวเครื่องเล็กกว่า
• เสียงกังวานสไตล์อังกฤษที่คุ้นเคยเช่นเดียวกัน
• ความสัมพันธ์ที่แน่นแฟ้นระหว่างการปรับวอลุ่มกีตาร์กับการตอบสนองของแอมป์

AC15 ยังคงเป็นผลิตภัณฑ์หลักของ VOX มานานกว่าหกทศวรรษนับตั้งแต่เปิดตัวครั้งแรก

VOX ไม่ได้จำกัดตัวเองอยู่แค่แอมป์หลอดแบบดั้งเดิม ในปี 2001 Korg ได้เปิดตัวซีรีส์ VOX Valvetronix ซึ่งผสานเทคโนโลยี Digital Amplifier Modeling เข้ากับภาคหลอดกำลังต่ำที่เรียกว่า Valve Reactor 8 16 17 เทคโนโลยีนี้มีความสำคัญเพราะทำให้แอมป์ตัวเดียวสามารถจำลองคุณลักษณะของแอมป์ประเภทต่างๆ ได้มากมาย แทนที่จะต้องซื้อแอมป์หลายตัว มือギต้าร์สามารถเข้าถึงเสียงที่จำลองมาจาก:

• VOX AC15
• VOX AC30
• แอมป์สไตล์ Fender
• แอมป์สไตล์ Marshall
• แอมป์ High-gain สไตล์ Mesa/Boogie
• ดีไซน์แอมป์คลาสสิกอื่นๆ

Valvetronix จึงเป็นหนึ่งในผลงานสำคัญที่ช่วยในการเปลี่ยนผ่านจากแอมป์หลอดดั้งเดิมไปสู่ Digital Modeling สมัยใหม่ 11 12 13 19 20

ในเวลาต่อมา VOX ได้นำ Nutube ซึ่งเป็นเทคโนโลยีหลอดสุญญากาศขนาดจิ๋วที่พัฒนาร่วมกันโดย Korg และ Noritake Itron มาใช้งาน Nutube ช่วยให้ Korg/VOX สามารถสร้างแอมป์ไฮบริดที่มีขนาดเล็กลงมาก ในขณะที่ยังคงรักษาลักษณะบางประการของวงจรหลอดสุญญากาศไว้ได้ ตัวอย่างที่โดดเด่นคือซีรีส์ VOX MV50 ที่เปิดตัวในช่วงกลางทศวรรษ 2010 แนวคิดนี้แตกต่างจากแอมป์หลอดขนาดใหญ่แบบดั้งเดิม:

หลอดดั้งเดิม → อิเล็กทรอนิกส์ไฮบริด → เทคโนโลยี Nutube ขนาดจิ๋ว

นวัตกรรมนี้ช่วยให้ VOX สามารถแข่งขันในตลาดแอมป์ขนาดกะทัดรัดหรือ “lunchbox” ที่ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง

ปัจจุบัน พอร์ตโฟลิโอผลิตภัณฑ์ของ VOX มีความหลากหลายมากกว่าแค่ AC30 คลาสสิก แคตตาล็อกอย่างเป็นทางการประกอบด้วย:

แอมป์

• AC series
• Hand-Wired series
• AC10
• AC15
• AC30
• Modeling amplifiers
• Hybrid amplifiers
• Nutube amplifiers
• Portable/practice amplifiers 14 21

เอฟเฟกต์

• Wah-wah pedals
• Fuzz
• Overdrive
• Distortion
• Multi-effects
• Guitar effects อื่นๆ

เครื่องดนตรี

• Electric guitars
• Bass guitars
• Ukuleles
• Keyboards และเครื่องดนตรีอื่นๆ

อุปกรณ์เสริมและผลิตภัณฑ์เสียง

• Tuners
• Headphones/audio products
• Instrument accessories
• Amplifier accessories

ช่วงผลิตภัณฑ์ปัจจุบันของ VOX ครอบคลุมเทคโนโลยีทั้งแบบหลอด, Digital-modeling, Hybrid และ Nutube อย่างชัดเจน 9

VOX มีอัตลักษณ์ที่จดจำได้ง่ายจากการผสมผสานระหว่าง เสียง ดีไซน์ และประวัติศาสตร์

① เสียงสไตล์ VOX

เสียงคลาสสิกของ VOX มักเกี่ยวข้องกับ:

Chime + Compression + Upper-midrange bite + Harmonic richness + British breakup

และได้รับความนิยมเป็นพิเศษในแนวเพลง:

• Classic rock
• British pop
• Indie rock
• Alternative rock
• Blues
• Jangle pop
• ดนตรีกีตาร์ยุค 1960s คลาสสิก

② อัตลักษณ์ทางภาพ

แอมป์ VOX มีความโดดเด่นทางด้านสายตาพอๆ กับด้านเสียง ลักษณะคลาสสิกประกอบด้วย:

• ตู้แอมป์สีน้ำตาล/ดำ หรือสีเข้ม
• ผ้าตะแกรงลายสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน (Diamond-pattern)
• แผงควบคุมสีทองหรือสีครีม
• ปุ่มหมุนสไตล์วินเทจ
• โลโก้โครเมียมหรือโลหะขนาดใหญ่
• สไตล์การออกแบบยุค 1960s ที่โดดเด่น

โดยเฉพาะ AC30 ที่ได้กลายเป็น วัตถุแห่งการออกแบบอุตสาหกรรมระดับไอคอน ไม่ใช่เพียงแค่ชิ้นส่วนอุปกรณ์ดนตรีเท่านั้น 15

③ มรดกจากอังกฤษ

VOX ครองตำแหน่งพิเศษเคียงข้างแบรนด์อย่าง Marshall และ Orange ในฐานะหนึ่งในชื่อหลักของวงการแอมป์กีตาร์อังกฤษ การเปรียบเทียบอย่างง่าย:

แม้คำอธิบายเหล่านี้จะเป็นการสรุปภาพรวม แต่ก็ชี้ให้เห็นได้ว่าทำไม VOX จึงมีพื้นที่เฉพาะตัวในตลาด

หากจะจัด “หอเกียรติยศ” ให้กับ VOX ผลิตภัณฑ์เหล่านี้จะถือเป็นรายการที่สำคัญที่สุด:

⭐ AC15

แอมป์ที่สร้างชื่อให้กับ VOX ในช่วงปลายทศวรรษ 1950

⭐ AC30

แอมป์สัญลักษณ์ประจำแบรนด์และเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีชื่อเสียงที่สุด

⭐ Continental Organ

หนึ่งในออร์แกนอิเล็กทรอนิกส์ที่จดจำได้ง่ายที่สุดในทศวรรษ 1960

⭐ Phantom

กีตาร์ดีไซน์ล้ำยุคที่มีเอกลักษณ์สูง

⭐ Wah-Wah

หนึ่งในเอฟเฟกต์กีตาร์ที่มีอิทธิพลที่สุดที่ผูกติดกับชื่อ VOX

⭐ Valvetronix

ก้าวสำคัญในการรวมเทคโนโลยีหลอดเข้ากับ Digital amplifier modeling

⭐ MV50

แอมป์สมัยใหม่ขนาดกะทัดรัดที่แสดงเทคโนโลยี Nutube ของ VOX/Korg

VOX มักถูกกล่าวถึงร่วมกับ Fender และ Marshall แต่ทั้งสามแบรนด์มีอัตลักษณ์ที่แตกต่างกัน Fender มีชื่อเสียงจากเสียงแอมป์อเมริกันที่ทรงพลังและคลีน Marshall เป็นตัวแทนของเสียงร็อกอังกฤษที่ดังกระหึ่ม ย่านกลางแน่น และ Overdrive ที่หนักหน่วงขึ้นเรื่อยๆ ในขณะที่ VOX มีชื่อเสียงจากเสียงสไตล์อังกฤษที่ กังวาน ชัดเจน และมีมิติฮาร์โมนิกที่ซับซ้อน ดังนั้นเมื่อมือกีตาร์ต้องเลือก antara สามแบรนด์นี้ อาจพิจารณาอย่างกว้างๆ ว่า:

Fender = Clean
VOX = Chime
Marshall = Crunch

แม้จะเป็นการสรุปอย่างง่าย แต่สะท้อนถึงตัวตนดั้งเดิมของแต่ละแบรนด์ได้เป็นอย่างดี

ความสำคัญของ VOX ไม่ได้วัดกันที่จำนวนยอดขายแอมป์เพียงอย่างเดียว แบรนด์นี้มีส่วนช่วยสร้าง คลังคำศัพท์ทางภาพและเสียงของดนตรีร็อกอังกฤษ ในทศวรรษ 1960 แอมป์ VOX ไม่ใช่แค่อุปกรณ์เทคนิค แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของตัวตนนักดนตรีที่ใช้มัน อิทธิพลของ AC30 ยังคงได้ยินในดนตรีกีตาร์ร่วมสมัย ขณะที่ดีไซน์ของมันก็ยังคงถูกนำไป воспроизแบบและอ้างอิงอยู่ตลอดเวลา VOX จึงจัดอยู่ในกลุ่มแบรนด์อุปกรณ์ดนตรีจำนวนไม่มากนัก—เคียงข้าง Fender, Gibson, Marshall และอื่นๆ—ที่ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมประชานิยมอย่างแท้จริง 10

1. About us | VOX Electronics
2. Vox (company)
3. Korg
4. The Legendary History of VOX begins in 1957- Vox Amps
5. Jennings Musical Instruments
6. Vox AC30
7. Vox – Wikidata
8. Vox introduces its most advanced iterations of the Valvetronix series | Guitar World
9. 10-K
10. Vox (company) Facts for Kids | KidzSearch.com
11. VTX Archives – Vox Amps
12. VOX VT40X Classic Blue Modeling Electric Guitar Amplifier.
13. VTX Archives – Vox Amps
14. The VOX tradition of innovation carries on today in our product designs
15. The VOX Showroom – www.voxshowroom.com
16. The VOX Showroom – The Vox VT Series Valvetronix Amplifiers
17. The VOX Showroom – The Vox Valvetronix “Blue” Series – Valve Reactor Power Amp Overview
18. The VOX Showroom – History of the Vox Wah-Wah Pedal and the Vox Clyde McCoy Wah-Wah – 1967-
19. VOX VALVETRONIX SERIES tube amplifiers
20. VOX ELECTRIC HYBRID AMPLIFIERS: VALVETRONIX SERIES Models
21. Vox Amplifiers | MSV
22. Home | VOX Electronics